İspanya’nın Katalonya bölgesinde on yıl boyunca tutulan inme kayıtları, hızlı müdahalenin ve sistemli ölçümün tedaviyi nasıl iyileştirdiğini ortaya koydu.
İnmede zamanın önemi
İnme, beyindeki bir arterin tıkanması ya da bir damarının yırtılıp kanamaya yol açması sonucu ortaya çıkabiliyor. Dünya genelinde ikinci ölüm nedeni, yetişkinlerde ise edinilmiş engelliliğin birinci nedeni olmaya devam ediyor.
Buna karşın son yıllarda, damar içinden uygulanan tromboliz ve mekanik trombektomi gibi tedavilerde önemli ilerlemeler kaydedildi. Bu yöntemler, iskemik inme hastalarında beyne yeniden kan akışını sağlayabiliyor; ancak bunun için tedavinin zamanında uygulanması gerekiyor.
Bu nedenle erken tanı ve hızlı tedavi, hastaların prognozunu belirleyen temel unsurlar arasında yer alıyor. Uzmanlara göre bir başka kritik ders de şu: Bakımı iyileştirmek için önce onu ölçmek gerekiyor.
Katalonya’da kurulan koordineli yapı
Katalonya, bu hızlı yanıtı güvence altına almak için 2006’da Código Ictus sistemini devreye aldı. Sistem, Sistema de Emergencias Médicas ile uzman hastaneler arasında koordineli bir ağ kurarak bu acil durumda bakımın iyileştirilmesine önemli katkı sağladı.
Bu yapının en önemli araçlarından biri de Registro de Códigos Ictus de Cataluña (CICAT) oldu. Kayıt, on yıl boyunca bölgedeki tüm vakalara ilişkin klinik ve bakım verilerini düzenli biçimde topladı.
Toplanan veriler, sonuçların değerlendirilmesini, geliştirme alanlarının belirlenmesini ve gerçek klinik uygulamadan bilgi üretilmesini mümkün kıldı.
Clínic’te günlük aktivasyonlar
Son on yılda Clínic’te günde ortalama 2,2 kod inme aktivasyonu yapıldı. Toplamda 8.085 kod inme kaydı oluşturuldu. Bu sayı, Katalonya’daki toplam kayıtlı vakaların yaklaşık %11’ine karşılık geliyor.
24 saat hizmet veren üçüncü basamak inme merkezi olarak Clínic, mekanik trombektomi dahil tüm reperfüzyon tedavilerini sunuyor. Merkez, bölgenin farklı noktalarından yönlendirilen en karmaşık vakaları kabul ediyor.
Bu çalışmanın arkasında, tedavi sürelerini mümkün olduğunca azaltmak için birlikte çalışan çok disiplinli bir ekip bulunuyor.
Süreler bölge ortalamasının altında kaldı
CICAT verilerine göre Clínic, Katalonya’daki üçüncü basamak merkezlerin ortalamasına kıyasla daha kısa tedavi sürelerine ulaştı. Damar içi trombolizde kapı-iğne süresi 26 dakika, mekanik trombektomide ise kapı-punkasyon süresi 61 dakika olarak ölçüldü.
Veriler, Clínic’in tromboliz ve trombektomi başlıklarında erişim hızı, işlevsel iyileşme ve ölüm oranları gibi temel göstergelerde Katalonya’daki üçüncü basamak inme merkezleri arasında en iyi genel sonuçlara sahip olduğunu gösterdi.
Bu sonuçların anlamı yalnızca sayılarla sınırlı değil. Daha fazla iyileşme şansı, daha az engellilik ve birçok kişi için daha iyi yaşam kalitesi anlamına geliyor.
Veri, araştırma ve izlem
Merkezde elde edilen başarı, nöroloji, acil servis, hemşirelik, radyoloji, anestezi, beyin cerrahisi ve diğer ekiplerin; ayrıca Sistema de Emergencias Médicas ile bölgedeki sevk hastanelerinin koordineli çalışmasına bağlanıyor.
CICAT, yalnızca bakım kalitesini değerlendiren bir araç olmadı; aynı zamanda klinik araştırmaları da destekledi. Kayıt verileri, pandeminin inme bakımına etkisi, erken nörolojik iyileşmenin prognostik değeri, farklı hasta profillerinde trombektominin etkinliği ve hastane öncesi dönemde vakaların saptanmasındaki zorluklar üzerine çalışmaların yürütülmesine katkı sağladı.
Kayıt sisteminin temel mirası, bakım kalitesinin sıkı ve şeffaf biçimde ölçülebileceğini göstermesi oldu. Uzmanlar, verilerin yalnızca sayı olmadığını; neyin işe yaradığını, neyin iyileştirilebileceğini ve inme hastalarına nasıl daha iyi bakım sunulabileceğini anlamaya yarayan bir araç olduğunu vurguluyor.
Ayrıca takip sürecinin, inme sonrası yaşamı da kapsaması gerektiği belirtiliyor. Yorgunluk, bilişsel güçlükler, işe dönüş ve yaşam kalitesi gibi başlıkların daha iyi anlaşılması için izlemin sürdürülmesi ve bu ihtiyaçlara uygun desteğin planlanması gerektiği ifade ediliyor.
